In de bijbel heeft het zalven verschillende functies. Het kan een cosmetisch doel dienen, maar vaak heeft het ook een geestelijke betekenis. In de oudheid werd zalven algemeen gezien als een vorm van lichaamsreiniging. Zo functioneert het bijvoorbeeld in 2 Samuel 12:20. Na het overlijden van zijn eerstgeborene stopt David met zijn boetedoening: hij wrijft zich in met olie en pakt zo het leven weer op. In de bergrede maant Jezus zijn leerlingen hun gezicht te wassen en hun hoofd in te wrijven met olie wanneer ze vasten (Matteus 6:17). Naast dit algemene gebruik is zalven een manier om iets of iemand te heiligen. In het oude testament zalft men mensen of dingen om ze te bestemmen voor de dienst aan God of als herinnering voor Gods aanwezigheid. Zo giet Jacob na zijn nachtelijke droom over de ladder waarlangs engelen omhoog gaan en afdalen, olie over de steen in Betel (Genesis 28:18).

Priesters zijn vanaf hun geboorte voor hun ambt bestemd, maar ze worden door zalving in hun functie bevestigd (Exodus 40:13-15). Dat gebeurt ook met Aaron; ter bevestiging van zijn waardigheid wordt zijn hoofd gezalfd (Leviticus 8:12). Mozes geeft de opdracht om de ontmoetingstent, de ark, de tafel en alle bijbehorende voorwerpen, het reukofferaltaar, het brandofferaltaar, de lampenstandaard en het wasbekken te zalven, zodat ze heilig zijn voor de dienst aan God (Exodus 30:22-33). De samenstelling van de bijzondere zalfolie is nauwkeurig voorgeschreven. De zalf mag niet gebruikt worden voor andere, aardse zaken. Ook profeten en koningen van Israel worden gezalfd om hen in hun functie te bevestigen. De profeet Elia zalft zijn opvolger Elisa (1 Koningen 19:16). En als Samuel van Godswege de opdracht krijgt een koning voor Israel aan te stellen, gaat hij op weg om Saul en, na diens afvalligheid, David met olie tot koning te zalven (1 Samuel 9:16, 10:1, 16:1). Van dit ritueel is de term “messias” afkomstig. Die is afgeleid van het Hebreeuwse “masjiach”, in het Grieks “Christos” en in het latijn “Christus”, en betekend “gezalfde”. De messias is de verlossende gezant van God, die priesterlijke, profetische en koninklijke eigenschappen heeft. In het nieuwe testament wordt deze functienaam verbonden aan Jezus van Nazaret (zie Lucas 4:18, Handelingen 4:27; 10:38). Vanaf het vroege Christendom, tot aan de dag van vandaag, is de naam Christus steeds meer de eigen naam van Jezus geworden.

In het jodendom ten tijde van het nieuwe testament en de eeuwen daarvoor is zalven ook een onderdeel van het begrafenisritueel. Jezus wordt vlak voor zijn lijden en sterven gezalfd door een vrouw, een gebaar dat als een goede daad wordt getypeerd (Matteus 26:6-13, Marcus 14:8, Johannes 12:3-8). Als na de terechtstelling van Jezus de sabbat voorbij is, gaan vrouwen met welriekende olie naar het graf om het dode lichaam te balsemen (Marcus 16:1). Zalving wordt ook gezien als een profetische daad waarmee Gods levenskracht wordt overgedragen. Dit is ook een verklaring voor de opdracht om de zieken te laten zalven, zoals beschreven staat in Jacobus 5:14. Ook de leerlingen van Jezus genezen zieken door hen met olie te zalven (Marcus 6:13).

Zalfolie op zichzelf heeft geen enkele kracht en is absoluut geen wondermiddel. De kracht gaat uit van de autoriteit die God aan het gebruik hiervan verbind, waarmee God onze gehoorzaamheid aan Hem dus feitelijk kracht bij zet.

Wanneer zalfolie gebruiken?

Bij ziekte
De bijbel geeft in Jacobus 5:14 aan dat bij ziekte de oudsten moeten worden geroepen en dat zij de zieke vervolgens moeten zalven. Vervolgens zegt de bijbel dat het gelovige gebed de zieke zal redden en hem/haar zal doen opstaan.

Bij bevrijding
Het zalven tijdens bevrijdingsgebed is ook een veel voorkomend gebeuren. Hiermee wordt de persoon in kwestie als een profetische daad toegewijd aan Jezus Christus en onder Zijn autoriteit geplaatst.

Bij innerlijke genezing
Wanneer er sprake is van innerlijke verwondingen, wordt ook vaak gezalfd. Dit staat symbool voor de genezende werking van de Heilige Geest in de levens van mensen. De Heilige Geest heeft tenslotte ook niet voor niets de bijnaam “trooster”. Ook hier is het zalven een profetische daad waarbij de ziel/gevoelens onder de autoriteit van Jezus Christus worden geplaatst.

Bij bevestiging van bediening
Door de hele bijbel heen is te zien dat iedere bediening als priester, koning of profeet begon met het zalven van de persoon in kwestie. Dit zalven gebeurde altijd door een gezaghebbend persoon die in dienst van God stond. Hiermee werd de bediening van de persoon in kwestie erkend en bevestigd door de gemeente en voor God. 

Voor toewijding aan God
Zalven wordt tevens gezien als een profetische daad voor volledige toewijding aan God. Dit hoeft niet speciaal voor een bediening te zijn, maar kan bijvoorbeeld ook worden gedaan als een symbool waarbij men zijn/haar leven volledig aan God overgeeft.

Alles wat de Heilige Geest u ingeeft
Naast de genoemde items zijn er natuurlijk nog veel meer situaties te bedenken waarbij zalven kan worden toegepast. Wat u het beste kan doen is de Heilige Geest vragen wanneer en waar u dit mag doen van God. Hij zal u daar in leiden.

Wie mag zalfolie gebruiken?

Dat antwoord is simpel. Iedereen mag het gebruiken. Voor een aantal gevallen zijn er echter wel uitzonderingen. De bijbel geeft aan dat we bij ziekte eerst de oudsten moeten vragen om de zieke te komen zalven. Dit heeft te maken met het gezag en de autoriteit die God binnen de gemeente heeft aangesteld. Wanneer de oudsten weigeren te komen, dan mag de man, als priester van het gezin, deze taak overnemen en de zieke zalven. Wanneer de man ziek is, of er geen man aanwezig is, mogen anderen dit ook doen.

Het zalven om iemand te bevestigen in zijn of haar bediening, mag enkel en alleen gebeuren door mensen met een gezaghebbende functie of in duidelijke opdracht van de Heilige Geest. Pas dan zal God daar Zijn autoriteit en kracht aan verlenen.

Uzelf zalven is altijd toegestaan. U kunt dit bijvoorbeeld doen om als een profetische daad uw lichaam, gedachten, dromen e.d. onder de autoriteit van Jezus Christus te stellen. Tevens kunt u dit ook doen bij kinderen, ongeacht of er problemen zijn of niet. Zalven was door de hele bijbel heen een heel gewoon gebruik om mensen of dingen aan God toe te wijden.